Chia cho số có hai chữ số là gì?
Ở lớp 4, các em học chia cho số có hai chữ số — ví dụ 3625 : 25. Đây là phép chia dài (đặt tính chia dọc). Điều khó nhất là ước lượng thương: đoán xem mỗi bước lấy được mấy lần. Trò chơi phía trên giúp em luyện đúng bước ước lượng ấy, còn phần nhân – trừ – hạ số thì máy làm cho em xem.
Bốn bước lặp lại
- Ước lượng: làm tròn số chia về chục gần nhất, nhẩm xem thương khoảng mấy.
- Nhân: lấy chữ số thương vừa chọn nhân với số chia.
- Trừ: trừ tích đó ra khỏi phần đang chia để tìm số dư.
- Hạ số: kéo chữ số tiếp theo xuống cạnh số dư rồi lặp lại.
Mẹo ước lượng cho đúng
Muốn ước lượng nhanh, hãy làm tròn cả số chia lẫn phần đang chia. Chẳng hạn chia 187 cho 23: nghĩ 187 gần 180 và 23 gần 20, nên thương khoảng 180 : 20 = 9. Thử nhân 23 × 9 = 207 — lớn quá, vậy bớt xuống 8: 23 × 8 = 184 ≤ 187. Vậy chữ số thương là 8.
Đôi khi ước lượng bị lệch 1 đơn vị. Không sao cả — chỉ cần thử nhân lại rồi tăng hoặc giảm thương đi 1 cho vừa. Càng làm nhiều em sẽ ước lượng càng chuẩn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đôi khi chữ số thương là 0? Khi phần đang chia nhỏ hơn số chia, ta chưa chia được, phải viết 0 vào thương rồi hạ tiếp chữ số sau.
Số dư có thể lớn bằng số chia không? Không. Số dư luôn nhỏ hơn số chia; nếu bằng hoặc lớn hơn thì phải tăng chữ số thương lên.