Phép chia có dư là gì?
Không phải lúc nào một số cũng chia hết cho số khác. Khi chia đều đồ vật thành các nhóm bằng nhau mà vẫn còn thừa lại một ít không đủ chia thêm nhóm nữa, ta được một phép chia có dư. Phần thừa đó gọi là số dư. Trò chơi phía trên cho các em bỏ từng viên kẹo vào các rổ theo lượt để thấy rõ số dư xuất hiện thế nào.
Cách chơi
- Chọn tổng số kẹo và số rổ bằng hai thanh trượt.
- Bấm Bỏ 1 viên để lần lượt đặt một viên kẹo vào mỗi rổ theo vòng.
- Khi số kẹo còn lại ít hơn số rổ, không thể chia thêm một vòng đầy đủ nữa.
- Số kẹo mỗi rổ là thương, số kẹo thừa lại là số dư.
Công thức của phép chia có dư
Gọi số bị chia là a, số chia là b, thương là q và số dư là r. Khi đó luôn có:
a = b × q + r (với 0 ≤ r < b)
Điều quan trọng nhất: số dư luôn nhỏ hơn số chia. Vì nếu phần thừa còn bằng hoặc lớn hơn số chia thì ta vẫn chia thêm được một nhóm nữa. Ví dụ 17 : 5 = 3 (dư 2), kiểm tra: 5 × 3 + 2 = 17. ✓
Câu hỏi thường gặp
Số dư có thể bằng 0 không? Có. Khi số dư bằng 0, phép chia là chia hết, ví dụ 15 : 5 = 3 (dư 0).
Số dư lớn nhất có thể là bao nhiêu? Số dư lớn nhất bằng số chia trừ 1. Chia cho 5 thì số dư nhiều nhất là 4.
Ứng dụng thực tế
Phép chia có dư gặp rất nhiều trong đời sống:
- 🍬 Chia kẹo, bánh cho các bạn — phần còn thừa để lại.
- 🚌 Tính số xe cần thuê khi mỗi xe chở được số người nhất định.
- 📅 Xem một số ngày nữa là thứ mấy (chia cho 7 lấy dư).
- 📦 Xếp đồ vào các hộp bằng nhau, đếm phần còn dư.