Cộng số tròn chục là gì?
Các số 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 được gọi là số tròn chục vì chữ số hàng đơn vị của chúng luôn bằng 0. Khi đếm bằng que tính, mỗi số tròn chục xếp gọn thành các bó que, mỗi bó đúng 10 que — không thừa, không thiếu que lẻ nào. Cộng hai số tròn chục nghĩa là gộp các nhóm bó chục lại với nhau: 20 + 30 = 50 chính là 2 bó gộp với 3 bó thành 5 bó, tức 5 chục. Đây là bài học nền tảng trong chương trình Toán lớp 1 — bộ sách Kết nối tri thức, chuẩn bị cho bé bước vào phép cộng có nhớ ở lớp 2.
Ý tưởng của trò chơi: gộp bó que chục
Thay vì viết phép tính khô khan lên giấy, trò chơi cho bé nhìn thấy phép cộng đang diễn ra: bên trái là các bó que màu xanh, bên phải là các bó màu hồng. Khi bé bấm nút gộp, hai nhóm bó trượt về giữa và xếp thành một hàng dài, máy đếm nhảy từng bước để bé đếm theo. Sau đó bé phải tự chọn đáp án trong ba quả bong bóng — chọn đúng mới có pháo hoa chúc mừng!
- Nhìn phép tính to phía trên, ví dụ 20 + 30 = ?. Bên trái có 2 bó que xanh, bên phải có 3 bó hồng, mỗi bó đúng 10 que.
- Bấm nút 「Gộp lại!」 — hai nhóm bó trượt về giữa, xếp thành một hàng, máy đếm nhảy: 1 bó, 2 bó, … 5 bó.
- Chạm vào bong bóng ghi số mà bé cho là đúng. Chạm đúng: đáp án hiện thật to kèm pháo hoa 🎆. Chạm nhầm: bong bóng lắc nhẹ, bé cứ bình tĩnh thử lại.
- Bấm 「Bài mới」 để nhận phép tính khác và luyện thêm nhiều lần cho nhuần nhuyễn.
Vì sao mẹo “cộng chục rồi thêm 0” luôn đúng?
Mỗi bó que là 1 chục. Khi gộp 2 bó với 3 bó, bé không cần đếm từng que một (mất công đếm tới 50 que!), mà chỉ cần đếm số bó: 2 bó + 3 bó = 5 bó. Mà 5 bó chính là 5 chục, viết là 50. Vậy phép cộng số tròn chục thực chất là phép cộng trong phạm vi 10 mà bé đã thuộc, chỉ khác là đơn vị đếm bây giờ là “chục” thay vì “que”.
Bé thử áp dụng mẹo với vài ví dụ: 40 + 20 → 4 + 2 = 6 → bằng 60; 30 + 30 → 3 + 3 = 6 → bằng 60; 10 + 80 → 1 + 8 = 9 → bằng 90. Chỉ cần thuộc bảng cộng trong phạm vi 10, bé cộng được mọi cặp số tròn chục.
Bố mẹ có thể hỏi ngược để bé hiểu sâu hơn: “50 gồm mấy bó chục?”, “5 bó lấy ra 2 bó thì còn mấy bó?”. Cách nói chuyện bằng “bó” giúp bé cảm nhận được giá trị theo vị trí — nền tảng của toàn bộ số học sau này.
Câu hỏi thường gặp
Số tròn chục là gì? Là các số 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 — chữ số hàng đơn vị luôn bằng 0. Khi đếm bằng que tính, mỗi số tròn chục xếp được thành các bó tròn, mỗi bó đúng 10 que.
Cộng hai số tròn chục như thế nào cho nhanh? Chỉ cần cộng các số chỉ chục rồi viết thêm một chữ số 0 vào sau: 20 + 30 → lấy 2 + 3 = 5 → viết 50. Cách này đúng vì ta đang đếm số bó chục thay vì đếm từng que một.
Ứng dụng thực tế
Quanh bé có rất nhiều thứ được “bó thành chục”, nên phép cộng số tròn chục xuất hiện hằng ngày:
- 💰 Tiền: 2 tờ 10 nghìn cộng 3 tờ 10 nghìn là 50 nghìn — đếm tờ tiền chính là đếm chục.
- 🥚 Trứng bán theo vỉ 10 quả: mua 2 vỉ rồi mua thêm 1 vỉ là 30 quả.
- ✏️ Bút chì đóng hộp 10 chiếc: lớp có 2 hộp, cô mua thêm 2 hộp nữa là 40 chiếc.
- ⏰ Xem đồng hồ: kim phút chạy từng chặng 10 phút — 20 phút cộng 30 phút là 50 phút.