Cộng trừ có nhớ bằng que tính
"Nhớ" và "mượn" là hai điều khiến nhiều bạn nhỏ lúng túng khi mới học cộng trừ. Dùng que tính giúp con thấy rõ chúng thật ra chỉ là đổi giữa hàng đơn vị và hàng chục: cứ 10 que lẻ thì bó thành 1 chục, và ngược lại 1 bó chục tháo ra được 10 que lẻ.
Cộng có nhớ: bó que lại
Khi cộng hai số, ta gộp que ở hàng đơn vị. Nếu số que lẻ từ 10 trở lên, ta không viết được ở hàng đơn vị nên phải:
- Chọn 10 que lẻ và bó lại thành 1 chục.
- Chuyển bó chục đó sang hàng chục — đây chính là "nhớ 1".
- Số que lẻ còn lại (dưới 10) là chữ số hàng đơn vị của kết quả.
Trừ có nhớ: tháo bó que
Khi trừ mà số que lẻ không đủ để bớt đi, ta tháo 1 bó chục thành 10 que lẻ. Nhờ vậy hàng đơn vị có thêm 10 que để trừ — đây chính là "mượn 1" từ hàng chục.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao lại là 10 chứ không phải số khác? Vì hệ số của chúng ta là hệ thập phân: 10 đơn vị luôn đúng bằng 1 chục, nên cứ đủ 10 là đổi được.
Có phải lúc nào cũng nhớ hoặc mượn không? Không. Nếu hàng đơn vị cộng lại dưới 10 thì không cần nhớ; nếu que lẻ đủ để trừ thì không cần mượn.