Đường gấp khúc là gì?
Trong chương trình Toán lớp 2 — bộ sách Kết nối tri thức, đường gấp khúc là hình gồm các đoạn thẳng nối tiếp nhau: đoạn sau bắt đầu đúng tại chỗ đoạn trước kết thúc, giống như một con đường bị "bẻ gãy" ở vài chỗ. Đường gấp khúc được gọi tên theo các điểm: đường gấp khúc ABCD đi từ A đến B, rồi từ B đến C, rồi từ C đến D — tức là gồm 3 đoạn thẳng AB, BC và CD. Điều quan trọng nhất cần nhớ: độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn thẳng tạo nên nó.
Ý tưởng trò chơi: kéo điểm — thấy ngay tổng
Thay vì chỉ nhìn hình vẽ trong sách, ở trò chơi này em được tự tay nắn đường gấp khúc. Mỗi điểm A, B, C, D là một chấm tròn to, kéo đi đâu cũng được và luôn "hít" vào mắt lưới — mỗi ô vuông của lưới đúng bằng 1 cm. Mỗi đoạn thẳng mang một màu riêng, và phép cộng bên dưới cũng tô đúng những màu ấy, nên em nhìn là biết ngay số nào của đoạn nào.
- Nhìn đường gấp khúc trên lưới: mỗi đoạn một màu, độ dài (cm) ghi ngay giữa đoạn.
- Kéo các chấm tròn A, B, C, D đến vị trí mới — độ dài từng đoạn và phép cộng đổi theo tức thì.
- Nhìn xuống thanh duỗi thẳng phía dưới: các đoạn màu được nối tiếp nhau trên một đường thẳng, dài đúng bằng cả đường gấp khúc.
- Kéo thanh trượt để đổi số đoạn thẳng (2, 3 hay 4 đoạn), hoặc bấm 🎲 Đường khác để có một đường gấp khúc mới.
Vì sao chỉ cần cộng? Mẹo nhỏ khi đo
Hãy tưởng tượng đường gấp khúc là một sợi dây bị bẻ cong ở vài chỗ. Nếu em cầm sợi dây ấy kéo cho thẳng ra, nó chẳng dài thêm cũng chẳng ngắn đi — chỉ là các đoạn được xếp nối tiếp nhau trên một đường thẳng. Vì thế độ dài cả đường đúng bằng đoạn thứ nhất cộng đoạn thứ hai cộng đoạn thứ ba… Thanh duỗi thẳng trong trò chơi chính là "sợi dây kéo thẳng" đó.
Mẹo khi làm bài: ① đếm xem đường gấp khúc có mấy đoạn để không bỏ sót đoạn nào; ② kiểm tra các số đo có cùng đơn vị chưa — nếu một đoạn đo bằng cm mà đoạn khác bằng dm thì phải đổi về cùng đơn vị rồi mới cộng; ③ viết phép cộng ra giấy rồi mới tính, ví dụ 3 + 4 + 2 = 9 (cm).
Câu hỏi thường gặp
Độ dài đường gấp khúc tính thế nào? Đo độ dài từng đoạn thẳng rồi cộng tất cả lại. Ví dụ đường gấp khúc ABCD có AB = 3 cm, BC = 4 cm, CD = 2 cm thì độ dài là 3 + 4 + 2 = 9 cm. Lưu ý các đoạn phải cùng một đơn vị đo mới cộng được.
Đường gấp khúc ABC có mấy đoạn thẳng? Đường gấp khúc ABC gồm 2 đoạn thẳng là AB và BC. Quy tắc chung: có bao nhiêu điểm thì số đoạn thẳng ít hơn 1 — đường gấp khúc ABCD có 4 điểm nên có 3 đoạn thẳng AB, BC, CD.
Ứng dụng thực tế
Đường gấp khúc có mặt ở khắp nơi quanh em:
- 🚶 Đường đi zic-zắc từ nhà đến trường: rẽ trái, rẽ phải mấy lần — muốn biết đi bao xa, cộng độ dài từng chặng.
- 🥢 Que tính hay ống hút gấp lại thành hình chữ Z: tổng các đoạn chính là chiều dài que ban đầu.
- 🌀 Lối đi trong mê cung: quãng đường phải đi là tổng tất cả các đoạn thẳng em bước qua.
- ⚡ Tia chớp trên bầu trời hay đường khâu zic-zắc trên vải cũng là những đường gấp khúc rất đẹp.