Đổi đơn vị đo thể tích
Các đơn vị đo thể tích thường gặp ở lớp 5 là cm³, dm³, m³ (và lít, mi-li-lít cho chất lỏng). Điều đặc biệt là hai đơn vị thể tích liền kề hơn kém nhau 1000 lần, chứ không phải 10 lần như độ dài hay 100 lần như diện tích. Trò chơi phía trên chia một khối lớn để bạn tận mắt đếm 1000 khối nhỏ bên trong.
Ý tưởng: chia nhỏ khối thể tích
Hãy lấy một khối lập phương cạnh 1 dm — thể tích của nó là 1 dm³. Vì 1 dm = 10 cm, ta chia mỗi cạnh thành 10 phần bằng nhau.
- Chia cạnh dài thành 10 phần, mỗi phần 1 cm.
- Chia cạnh rộng thành 10 phần, và cạnh cao thành 10 phần.
- Mỗi lớp có 10 × 10 = 100 khối nhỏ, và có 10 lớp chồng lên nhau.
- Mỗi khối nhỏ là 1 cm³, tổng cộng 10 × 10 × 10 = 1000 cm³.
Vì sao là 1000 lần?
Vì thể tích được đo theo ba chiều. Khi đổi đơn vị độ dài thì mỗi chiều nhân 10, nhưng thể tích nhân cả dài, rộng, cao, nên nhân 10 × 10 × 10 = 1000:
1 dm³ = 1000 cm³ · 1 m³ = 1000 dm³ · 1 lít = 1 dm³ = 1000 ml
Nhớ mẹo: đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé thì nhân với 1000 mỗi bậc; đổi từ bé sang lớn thì chia cho 1000 mỗi bậc.
Câu hỏi thường gặp
1 lít bằng bao nhiêu ml? Bằng 1000 ml, vì 1 lít = 1 dm³ và 1 dm³ = 1000 cm³ = 1000 ml (1 cm³ đúng bằng 1 ml).
Vì sao độ dài ×10, diện tích ×100, thể tích ×1000? Vì số mũ tăng dần theo số chiều: một chiều là 10¹, hai chiều là 10², ba chiều là 10³ = 1000.
Ứng dụng thực tế
Đổi đơn vị thể tích rất hữu ích khi:
- 💧 Đổi lượng nước giữa lít và mi-li-lít khi pha chế.
- 🛢️ Tính sức chứa của bể, thùng theo m³ hay lít.
- 🧪 Đọc dung tích ghi trên chai lọ theo nhiều đơn vị.
- 🏊 Ước lượng lượng nước cần để đầy một bể bơi.