Bốn loại góc quen thuộc
Trong Toán lớp 4 — bộ sách Kết nối tri thức, sau khi làm quen với góc vuông ở lớp 3, học sinh học thêm ba người bạn mới: góc nhọn, góc tù và góc bẹt. Cả ba đều được định nghĩa bằng cách so sánh với góc vuông: góc nhọn bé hơn góc vuông; góc tù lớn hơn góc vuông nhưng bé hơn góc bẹt; góc bẹt bằng hai góc vuông. Nếu đo bằng độ: nhọn < 90°, vuông = 90°, 90° < tù < 180°, bẹt = 180°.
Ý tưởng trực quan: một mốc 90°, kéo tia là thấy
Thay vì học thuộc bốn định nghĩa, hãy để bàn tay ghi nhớ: giữ một cạnh nằm yên, kéo cạnh còn lại quay quanh đỉnh và nhìn góc đổi tên khi lướt qua mốc 90°.
- Bắt đầu từ góc nhỏ: hai cạnh gần nhau, phần tô màu xanh lá — đó là góc nhọn, bé hơn góc vuông.
- Kéo tia lên đúng vạch đứt: cạnh dựng thẳng đứng, xuất hiện ô vuông nhỏ ở đỉnh — góc vuông 90°.
- Kéo tiếp qua mốc: góc mở rộng hơn góc vuông, chuyển màu cam — góc tù.
- Kéo đến khi hai cạnh thẳng hàng: góc mở hết cỡ 180°, bằng đúng hai góc vuông — góc bẹt.
Vì sao chỉ cần nhớ mốc góc vuông?
Góc vuông là mốc tự nhiên nhất vì nó có mặt khắp nơi: góc tờ giấy, góc bảng, góc ê ke. Muốn biết một góc là nhọn hay tù, chỉ cần áp ê ke vào: góc lọt vào trong ê ke là góc nhọn, góc trùm ra ngoài ê ke là góc tù.
Góc bẹt cũng sinh ra từ góc vuông: đặt hai góc vuông kề nhau, hai cạnh ngoài cùng của chúng thẳng hàng — vậy góc bẹt = 2 góc vuông = 180°. Nhìn trên hình, khi tia quay đúng nửa vòng thì hai cạnh tạo thành một đường thẳng đi qua đỉnh.
Vậy toàn bộ bài học gói gọn trong một chuỗi so sánh: góc nhọn < góc vuông < góc tù < góc bẹt, với hai mốc số đo dễ nhớ 90° và 180°.
Câu hỏi thường gặp
Góc nhọn, góc tù, góc bẹt khác nhau thế nào? So với góc vuông 90°: góc nhọn bé hơn 90°; góc tù lớn hơn 90° nhưng bé hơn 180°; góc bẹt đúng bằng 180° — hai cạnh thẳng hàng.
Góc bẹt có phải là một đường thẳng không? Trông giống nhưng không phải: góc bẹt vẫn là một góc, có đỉnh và hai cạnh là hai tia đối nhau. Số đo của nó là 180°, bằng hai góc vuông cộng lại.
Ứng dụng thực tế
Ba loại góc này ở quanh ta mỗi ngày:
- ✂️ Lưỡi kéo mở hé là góc nhọn, mở rộng để cắt vải là góc tù.
- 🕐 Kim đồng hồ lúc 1 giờ tạo góc nhọn, lúc 4 giờ tạo góc tù, lúc 6 giờ tạo góc bẹt.
- 💻 Màn hình laptop mở khoảng 110° (góc tù) là tư thế nhìn thoải mái nhất.
- 🛝 Cầu trượt dốc (góc nhọn lớn) trượt nhanh; ghế ngả ra sau tạo góc tù để nằm thư giãn.