Số bị chia, số chia, thương là gì?
Trong chương trình Toán lớp 2 — bộ sách Kết nối tri thức, sau khi học phép nhân, các em làm quen với phép chia và tên gọi ba thành phần của nó. Trong một phép chia, số đứng trước dấu chia là số bị chia (số được đem đi chia), số đứng sau dấu chia là số chia (chia thành bấy nhiêu phần), và kết quả là thương. Ví dụ với phép chia 12 : 3 = 4: số 12 là số bị chia, số 3 là số chia, số 4 là thương. Khác với phép nhân, ở phép chia mỗi vị trí chỉ có đúng một tên gọi — đổi chỗ là sai ngay!
Ý tưởng của trò chơi kéo nhãn
Trò chơi hiển thị một phép chia thật to, kèm hình minh họa dễ hiểu: nếu phép tính là 12 : 3 = 4 thì có 12 chấm tròn được khoanh thành 3 nhóm, mỗi nhóm 4 chấm. Nhìn hình, bé thấy ngay “12 cái chia thành 3 phần đều nhau, mỗi phần 4 cái”. Việc của bé là kéo ba thẻ tên thả vào ba ô trống dưới ba con số — phản hồi tức thì: đúng thì thẻ khớp vào và đổi màu xanh, sai thì thẻ rung nhẹ rồi bật về chỗ cũ.
- Quan sát phép chia trên màn hình, ví dụ 12 : 3 = 4, và đếm thử: 3 nhóm được khoanh, mỗi nhóm 4 chấm, tất cả 12 chấm.
- Dùng ngón tay (máy tính bảng, điện thoại) hoặc chuột kéo từng thẻ tên: “Số bị chia”, “Số chia”, “Thương”.
- Thả thẻ vào ô trống ngay dưới con số phù hợp. Mỗi thẻ chỉ có đúng một chỗ! Đúng → khớp vào, đổi màu xanh; sai → bật về chỗ cũ.
- Gắn đúng cả 3 thẻ để nhận dòng chúc mừng 🎉, rồi bấm “🔄 Phép tính khác” để luyện với phép chia mới.
Mẹo thử lại bằng phép nhân
• Số bị chia đứng đầu — là số to nhất, số được “đem đi chia”.
• Số chia đứng sau dấu chia — cho biết chia thành mấy phần.
• Thương đứng sau dấu bằng — là kết quả, mỗi phần được bao nhiêu.
Mẹo hay nhất để kiểm tra phép chia là thử lại bằng phép nhân: lấy thương nhân với số chia, nếu ra đúng số bị chia thì phép chia đúng. Với 12 : 3 = 4, ta thử: 4 × 3 = 12 — chính xác! Mẹo này còn cho bé thấy phép chia và phép nhân là hai người bạn “ngược chiều” của nhau: biết bảng nhân là làm được phép chia.
Câu hỏi thường gặp
Trong phép chia 12 : 3 = 4, số nào là số bị chia? Số 12 là số bị chia — số đứng trước dấu chia, tức là số được đem đi chia. Số 3 là số chia, còn số 4 là thương — kết quả của phép chia.
Làm sao thử lại kết quả của phép chia? Lấy thương nhân với số chia, nếu ra đúng số bị chia thì phép chia đúng: với 12 : 3 = 4, ta thử lại 4 × 3 = 12 — chính xác!
Ứng dụng thực tế
Phép chia và tên gọi các thành phần của nó xuất hiện mỗi ngày khi bé chia đều đồ vật:
- 🍬 Chia 12 viên kẹo cho 3 bạn: số bị chia là 12, số chia là 3, thương 4 là số kẹo mỗi bạn nhận được.
- 📚 Xếp 20 quyển vở vào 5 ngăn đều nhau: 20 : 5 = 4 quyển mỗi ngăn.
- 🍕 Chiếc bánh cắt thành 8 miếng chia đều cho 4 người: 8 : 4 = 2 miếng mỗi người.
- ⚽ 10 bạn chia thành 2 đội đá bóng: 10 : 2 = 5 bạn mỗi đội — chia đều thì trận đấu mới công bằng.