Nhân số nhiều chữ số bằng tích riêng
Khi nhân một số có nhiều chữ số với một chữ số, ta có thể tách số lớn theo hàng rồi nhân từng phần. Mỗi phần cho một tích riêng, và tổng các tích riêng chính là tích cần tìm. Cách này giúp con hiểu vì sao phép nhân đặt tính lại đúng, chứ không chỉ làm theo quy tắc.
Các bước tách và nhân
- Tách số lớn thành các giá trị hàng, ví dụ 243 = 200 + 40 + 3.
- Nhân từng giá trị hàng với chữ số: 200×3, 40×3, 3×3.
- Ghi lại các tích riêng: 600, 120, 9.
- Cộng tất cả tích riêng: 600 + 120 + 9 = 729.
Vì sao đúng?
Vì phép nhân có tính chất phân phối: a × (b + c) = a × b + a × c. Do 243 = 200 + 40 + 3 nên 243 × 3 = 200×3 + 40×3 + 3×3. Cách đặt tính nhân theo cột thực ra cũng đang cộng các tích riêng, chỉ là viết gọn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Có cần nhớ khi nhân không? Nếu cộng gộp trước rồi ghi thì có nhớ; nhưng khi tách rõ từng tích riêng thì con thấy phần “nhớ” chỉ là cộng các tích riêng lại.
Cách này dùng cho số hai chữ số được không? Được. Với thừa số hai chữ số, con tách cả hai số theo hàng, khi đó có nhiều tích riêng hơn — đó là mô hình diện tích.