Đổi phân số ra số thập phân là gì?
Mỗi phân số là một cách viết của phép chia: tử số chia cho mẫu số. Ví dụ 3/4 nghĩa là 3 : 4. Muốn đổi ra số thập phân, ta cứ thực hiện phép chia đó. Trò chơi phía trên chia từng bước để con thấy rõ cách các chữ số thập phân xuất hiện.
Cách chia từng bước
Bắt đầu bằng phép chia phần nguyên; khi hết số, ta viết dấu phẩy rồi "hạ số 0" xuống và chia tiếp:
1. Chia tử cho mẫu, ghi phần nguyên (thường là 0 nếu tử nhỏ hơn mẫu).
2. Viết dấu phẩy, nhân số dư với 10 (hạ một số 0) rồi chia tiếp, được một chữ số thập phân.
3. Lặp lại: mỗi bước cho thêm một chữ số. Dừng khi số dư bằng 0.
Khi nào chữ số lặp lại?
Ở mỗi bước, số dư luôn nhỏ hơn mẫu số nên chỉ nhận được một số giá trị nhất định. Nếu một số dư đã từng xuất hiện lại lần nữa, thì các phép chia sau sẽ lặp lại y hệt, khiến chữ số thập phân lặp mãi — đó là số thập phân vô hạn tuần hoàn, ví dụ 1/3 = 0,333... Ngược lại, nếu số dư về 0, phép chia dừng và ta được số thập phân hữu hạn như 3/4 = 0,75.
Ví dụ
2/3 = 2 : 3. Chia: 20 : 3 được 6 dư 2. Số dư 2 lại xuất hiện, nên chữ số 6 lặp lại: 2/3 = 0,666... Còn 1/8 = 0,125 vì tới bước thứ ba số dư về 0.