Tỉ lệ bản đồ là gì?
Bản đồ thu nhỏ cả một vùng đất rộng lớn vào tờ giấy. Tỉ lệ bản đồ (còn gọi là tỉ lệ xích) cho biết một đơn vị độ dài trên bản đồ ứng với bao nhiêu đơn vị đó ngoài thực tế. Ví dụ tỉ lệ 1 : 100 000 nghĩa là 1cm trên bản đồ bằng 100 000cm = 1km ngoài đời.
Cách quy đổi khoảng cách
- Đo khoảng cách trên bản đồ (bằng cm).
- Nhân với mẫu số của tỉ lệ để ra khoảng cách thật (cùng đơn vị cm).
- Đổi ra đơn vị lớn hơn cho dễ đọc: 100 000cm = 1km.
Khoảng cách thật = Khoảng cách trên bản đồ × mẫu số tỉ lệ
Ví dụ
Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 100 000, quãng đường giữa hai làng đo được 4cm. Khoảng cách thật là 4 × 100 000 = 400 000cm = 4km. Ngược lại, nếu ngoài đời hai điểm cách nhau 6km = 600 000cm thì trên bản đồ chúng cách nhau 600 000 : 100 000 = 6cm.
Câu hỏi thường gặp
Tỉ lệ càng lớn thì bản đồ càng thế nào? Mẫu số càng nhỏ (ví dụ 1 : 1 000) thì bản đồ càng chi tiết; mẫu số càng lớn (1 : 1 000 000) thì bản đồ càng thu nhỏ nhiều.
Vì sao phải đổi ra cùng đơn vị? Vì phép nhân chỉ đúng khi hai bên cùng một đơn vị; đo bản đồ bằng cm thì kết quả thật cũng ra cm, rồi mới đổi sang km.
Ứng dụng thực tế
Hiểu tỉ lệ bản đồ giúp em:
- 🗺️ Đọc bản đồ du lịch, ước lượng quãng đường phải đi.
- 📐 Vẽ sơ đồ lớp học, sân trường theo tỉ lệ.
- 🚗 Tính thời gian đi đường dựa vào khoảng cách thật.